Radikal Prostatektomi: Açık, Laparoskopik ve Robotik Cerrahi ile 2026 Kapsamlı Rehber

Radikal prostatektomi (RP), lokalize ve seçilmiş lokal ileri prostat kanserinin küratif cerrahi tedavisidir. Ameliyatta prostat, seminal veziküller ve endikasyona göre pelvik lenf nodları en bloc çıkarılır; mesane ile üretra arasında yeni bir anastomoz oluşturulur. 2026 itibarıyla üç ana teknik uygulanmaktadır: açık retropubik radikal prostatektomi (RRP), laparoskopik radikal prostatektomi (LRP) ve dünya genelinde standart hâline gelen robotik radikal prostatektomi (RARP). EAU (European Association of Urology) 2026, AUA (American Urological Association) 2026 ve NCCN (National Comprehensive Cancer Network) 2026 kılavuzları üç tekniği onkolojik olarak eşdeğer tanımlar; RARP'yi perioperatif profil ve fonksiyonel sonuçlar açısından öne çıkarır.

1. Radikal Prostatektomi Nedir?

Radikal prostatektomi; prostat bezinin, seminal veziküllerin ve gerektiğinde pelvik lenf nodlarının tümüyle çıkarıldığı, mesane ile üretra arasında rekonstrüksiyon yapılan onkolojik ameliyattır. Amaç, kanserli dokunun tamamen temizlenmesi, kontinans ve mümkünse erektil fonksiyonun korunmasıdır.

2. 2026 Kılavuz Perspektifi

EAU 2026 lokalize prostat kanserinde radikal prostatektominin küratif seçeneklerden biri olduğunu; teknikler arası onkolojik eşdeğerliği vurgular. AUA 2026, RARP'nin daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha erken fonksiyonel dönüşe olanak sağladığını belirtir. NCCN 2026 lokalize hastalıkta cerrahiyi radyoterapi ile birlikte standart bakım seçeneği olarak listeler.

3. Endikasyonlar

• Biyopsi ile kanıtlanmış lokalize prostat kanseri (cT1–cT2, seçilmiş cT3a),
• Beklenen yaşam süresi ≥ 10 yıl olan uygun hastalar,
• Aktif izlem kriterlerini karşılamayan veya izlemde progresyon gösteren düşük risk vakaları,
• Orta–yüksek risk hastalarda multimodal tedavi çerçevesinde,
• Radyoterapi sonrası biyopsi kanıtlı lokal nüks (kurtarma prostatektomi — salvage RP).

4. Kontrendikasyonlar

• Uzak metastaz (M1),
• Beklenen yaşam süresi < 10 yıl (rölatif),
• Ciddi kardiyopulmoner komorbidite,
• Uzak lenf nodu tutulumu (rölatif; multimodal planla değişebilir),
• Aktif üriner enfeksiyon veya kontrolsüz koagülopati (geçici).

5. Cerrahi Yaklaşımlar

5.1. Açık Retropubik Radikal Prostatektomi (RRP)

Suprapubik orta hat insizyonla yapılır. Uzun onkolojik takip verileri en zengin tekniktir. Ortalama kan kaybı 400–800 mL, transfüzyon oranı %5–15, hastanede kalış 3–5 gündür. Yüksek risk vakalarda hâlâ tercih edilebilir.

5.2. Laparoskopik Radikal Prostatektomi (LRP)

4–5 küçük port ile transperitoneal veya ekstraperitoneal yapılır. Kan kaybı ve hastanede kalışta açık cerrahiye göre avantaj sağlar; ancak öğrenme eğrisi uzun ve enstrüman hareket serbestliği robotiğe kıyasla sınırlıdır.

5.3. Robotik Radikal Prostatektomi (RARP)

Da Vinci Xi/SP sistemleri ile 4–6 portlu (SP'de tek portlu) yaklaşımdır. 3D-HD görüntü, 7 derece serbestlik ve titremesiz enstrümanlar sayesinde ince diseksiyon avantajı sağlar. Ortalama kan kaybı 150–250 mL, transfüzyon oranı %1 altı, hastanede kalış 1–2 gündür. 2026 dünya standardıdır.

6. Cerrahi Teknik Detayları

6.1. Sinir Koruyucu (Nerve-Sparing) Prostatektomi

Nörovasküler demetler düşük risk hastalarda tam, orta riskte kısmi olarak korunur. Athermal, klipsiz veya minimal enerji diseksiyon termal hasarı engeller. Preoperatif potensi iyi hastalarda 12–24 ayda potens dönüşü %60–85.

6.2. Retzius-sparing Yaklaşım

RARP'de Douglas boşluğundan yaklaşarak anterior periüretral yapıların korunması ile erken kontinans dönüşünde belirgin avantaj sağlanır.

6.3. Anastomoz Tekniği

Vezikoüretral anastomoz devamlı barbed sütür ile yapılır. Rocco arka rekonstrüksiyonu, maksimum fonksiyonel üretra uzunluğunun ve mesane boyu korumasının sağlanması erken kontinans için kritiktir.

6.4. Genişletilmiş Pelvik Lenf Nodu Diseksiyonu (ePLND)

Briganti/MSKCC nomogramında ≥ %5 risk olan orta–yüksek risk hastalarda uygulanır; internal iliak, obturator ve external iliak istasyonları içerir. Ortalama 15–25 lenf nodu çıkarılır.

7. Onkolojik Sonuçlar

• Pozitif cerrahi sınır (PSM): pT2'de %8–12, pT3'te %25–35,
• 5 yıllık biyokimyasal nükssüz sağkalım: düşük risk >%90, orta risk %75–85, yüksek risk %55–70,
• 10 yıllık kansere özgü sağkalım >%95 (düşük–orta risk),
• Yüksek risk hastalarda adjuvan/kurtarma RT ± ADT ile onkolojik kontrol optimize edilir.

8. Fonksiyonel Sonuçlar

8.1. Kontinans

Erken (3. ay) kontinans dönüşü %60–75; 12. ayda %85–95 hasta pad-free. Retzius-sparing tekniğinde 1 aylık pad-free oranları daha yüksektir. Kalıcı stres inkontinans %3–8; refrakter olgularda erkek slingi veya artifisyel üriner sfinkter (AMS 800) uygulanır.

8.2. Erektil Fonksiyon

Sinir koruyucu teknik uygulanabilen hastalarda 12–24 ayda potens dönüşü %60–85. Erken penil rehabilitasyon (PDE5 inhibitörleri, vakum cihazı, düşük yoğunluklu şok dalga terapisi) sonuçları iyileştirir.

9. Komplikasyonlar

• İntraoperatif: Damar yaralanması (%1), rektum yaralanması (%0.5), obturator sinir yaralanması,
• Erken postoperatif: İdrar sızıntısı (%1–3), üriner enfeksiyon (%3–5), derin ven trombozu (%0.5), atelektazi, ileus,
• Geç: Anastomoz darlığı (%1–2), lenfosel (%1–3, ePLND sonrası), inguinal herni, kalıcı stres inkontinans (%3–8), erektil disfonksiyon.

10. Yaklaşımların Karşılaştırması

11. Postoperatif Süreç

Foley sonda 7–10 gün, sonda çekimi sonrası hafif idrar kaçırma normal ve genellikle geçicidir. Kegel egzersizleri, biofeedback, penil rehabilitasyon 6. haftada başlar. PSA takibi 6. hafta ve 3. ayda başlar; ilk yıl 3 ayda, sonra 6 ayda bir yapılır.

12. Kurtarma Prostatektomi (Salvage RP)

Primer radyoterapi sonrası lokal nüksün cerrahi tedavisidir. PSMA-PET/CT ile lokalize hastalık kanıtı gerekir. Komplikasyon oranları primer RP'ye göre yüksektir (inkontinans %20–30, üretral darlık %10–20); deneyimli merkezde yapılmalıdır.

13. 2026 Yenilikleri

• Da Vinci 5 haptik geribildirim,
• Da Vinci SP tek port RARP,
• PSMA-guided cerrahi (gamma prob, ICG-PSMA),
• AI destekli intraoperatif frozen section ve dijital patoloji,
• ICG floresan görüntüleme (nörovasküler demet, lenf drenajı),
• Digital twin ve AR overlay: mp-MRI/PSMA-PET verisinin operasyon alanına haritalanması.

14. Sonuç

Radikal prostatektomi, 2026'da lokalize prostat kanserinde onkolojik olarak kanıtlanmış küratif tedavidir. Üç yaklaşım (açık, laparoskopik, robotik) onkolojik olarak eşdeğer olmakla birlikte robotik yaklaşım (RARP) perioperatif profil ve fonksiyonel sonuçlarda öne çıkar. Doğru hasta seçimi, deneyimli merkez ve modern yardımcı teknolojiler ile mükemmel onkolojik kontrol ile birlikte kontinans ve potens korunumu sağlanır.