Üretrit Tedavisi 2026: Gonokokkal ve Non-Gonokokkal Üretrit için Kapsamlı EAU/CDC/IUSTI Uyumlu Rehber

1. Üretrit Nedir? (2026 Tanım)

Üretrit, idrar kanalının (üretra) inflamasyonudur ve klinik olarak üretral akıntı, dizüri (idrar yaparken yanma) ve/veya üretral kaşıntı-uyuşma ile karakterizedir. 2026 Centers for Disease Control and Prevention (CDC) STI Treatment Guidelines, European Association of Urology (EAU) Urological Infections ve International Union against Sexually Transmitted Infections (IUSTI) kılavuzları üretriti iki ana kategoride ele alır:

• Gonokokkal üretrit (GU): Neisseria gonorrhoeae etkenli
• Non-gonokokkal üretrit (NGU): Diğer patojenler (Chlamydia trachomatis, Mycoplasma genitalium, Trichomonas vaginalis, Ureaplasma urealyticum/parvum, HSV, adenovirüs vb.)

Üretrit sıklıkla erkeklerde daha semptomatik, kadınlarda ise sıklıkla asemptomatik veya servisit ile birlikte görülür.

2. Epidemiyoloji ve 2026 Trendleri

WHO 2026 verilerine göre yılda dünya genelinde 82 milyon yeni gonore, 130 milyon yeni klamidya vakası bildirilmektedir. Mycoplasma genitalium prevalansı genç yetişkinlerde %1-3, cinsel aktif risk gruplarında %10-20’ye çıkmaktadır. 2026’da öne çıkan trendler:

• Gonokokta seftriakson MIC değerlerinde artış (XDR – "süper gonore" tehdidi)
• Mycoplasma genitalium’da makrolid direncinin %50-70’i aşması
• Doksisiklin-post-exposure profilaksisinin (DoxyPEP) MSM popülasyonda yaygınlaşması
• Ev-tabanlı NAAT test kitlerinin regülatör onayları

3. Etiyoloji ve Patogenez

3.1 Ana Patojenler

• Neisseria gonorrhoeae: Gonokokkal üretrit
• Chlamydia trachomatis: NGU’nun en sık nedeni (%15-40)
• Mycoplasma genitalium: Persistan/rekürren NGU’nun %20-25’i
• Trichomonas vaginalis: Bölgesel prevalansa göre değişken
• Ureaplasma urealyticum / U. parvum: Tartışmalı; yüksek yükte patojenik
• HSV-1/2, adenovirüs, EBV, CMV: Viral üretrit
• Haemophilus spp., meningokok, enterik bakteriler: Oral seks ilişkili
• Non-enfeksiyöz: Kimyasal iritasyon, kateterizasyon, üretral yabancı cisim, radyasyon, reaktif artrit

3.2 Bulaş Yolu

Vajinal, anal veya oral cinsel temas; nadiren perinatal geçiş. Kondom kullanımı ana korunma yöntemidir ancak Mycoplasma genitalium için etkinliği daha düşüktür.

4. Klinik Belirti ve Bulgular

4.1 Erkekte

• Sarımsı-yeşil, bol, pürülan akıntı (gonore için tipik)
• Beyaz, sulu, mukoid akıntı (NGU için tipik)
• Dizüri, üretral kaşıntı
• Meatal kızarıklık, ödem
• Sabah akıntısı ("morning drop")

4.2 Kadında

• Sıklıkla asemptomatik veya hafif semptomlar
• Dizüri, sık idrara çıkma (İYE ile karışabilir)
• Vajinal akıntı, servisit bulguları
• Intermenstrüel/postkoital kanama
• Alt karın ağrısı (üst genital enfeksiyon işareti)

4.3 Ekstragenital Odaklar

Farenks (asemptomatik), rektum (proktit), konjonktivit, dissemine gonokok enfeksiyonu (artrit-dermatit sendromu).

5. 2026 Tanı Algoritması

5.1 Anamnez ve Fizik Muayene

Cinsel öykü (5P: Partners, Practices, Protection, Past STIs, Pregnancy), semptom başlangıcı, önceki antibiyotik kullanımı, alerji öyküsü. Muayenede üretral akıntı ekspresyonu, meatus incelemesi, testis-epididim palpasyonu, kadında spekulum ve bimanuel muayene.

5.2 Laboratuvar Tanısı

• NAAT (Nucleic Acid Amplification Test): Altın standart. İlk akım idrar (erkek) veya vajinal sürüntü (kadın) üzerinden N. gonorrhoeae + C. trachomatis + M. genitalium + T. vaginalis çoklu PCR panelleri (2026 rutin).
• Direnç panelleri (2026 rutin): M. genitalium için 23S rRNA (makrolid) ve parC/gyrA (fluorokinolon) mutasyon analizi.
• Gram boyama: Erkekte yüksek güç mikroskopide ≥2 PMN/HPF üretriti destekler; gram-negatif intraselüler diplokoklar gonoreyi düşündürür.
• Kültür ve antibiyogram: Tedavi başarısızlığı, dirençli suş şüphesi ve halk sağlığı sürveyansında.
• İdrar tetkiki: Lökosit esteraz pozitifliği (ilk akım idrar).
• Ek STI paneli: HIV, sifiliz (RPR/TPHA), hepatit B/C, HSV, HPV serolojisi.

5.3 Ekstragenital Örneklem

MSM ve risk grubu kadınlarda farengeal ve rektal NAAT önerilir (2026 CDC güçlü öneri).

6. 2026 Tedavi Protokolleri

6.1 Gonokokkal Üretrit (Ampirik)

• Birinci basamak: Seftriakson 1 g IM tek doz (>150 kg hastalarda 2 g). CDC 2021’den beri doz artırılmıştır; 2026’da korunmaktadır.
• Klamidya dışlanamıyorsa: Doksisiklin 100 mg 2×1 PO 7 gün eklenir.
• Seftriakson alerjisinde: Gentamisin 240 mg IM + Azitromisin 2 g PO (tek doz) veya Sefiksim 800 mg PO (farengeal negatif olgularda).
• Farengeal gonorede tedavi başarısı %90’ın altındadır; 7-14. günde test-of-cure NAAT zorunludur (2026 EAU).

6.2 Non-Gonokokkal Üretrit (NGU) Ampirik

• Birinci basamak: Doksisiklin 100 mg 2×1 PO 7 gün (klamidya için altın standart, M. genitalium için ~%30-40 kür).
• Alternatif: Azitromisin 1 g tek doz PO (M. genitalium direnç riski nedeniyle 2026’da monoterapi olarak önerilmez).

6.3 Mycoplasma genitalium (Direnç Güdümlü Tedavi)

• Makrolid duyarlı (23S rRNA yabani tip): Doksisiklin 100 mg 2×1 PO 7 gün → Azitromisin 1 g gün 1 + 500 mg gün 2-4 (sıralı tedavi).
• Makrolid dirençli: Doksisiklin 100 mg 2×1 PO 7 gün → Moksifloksasin 400 mg 1×1 PO 7-14 gün.
• Refrakter olgular: Pristinamisin 1 g 4×1 PO 10 gün (Avrupa/uzman merkez), minosiklin 100 mg 2×1 PO 14 gün.
• Tedaviden 3-4 hafta sonra NAAT ile test-of-cure zorunludur.

6.4 Trichomonas vaginalis

• Erkek: Metronidazol 2 g PO tek doz.
• Kadın: Metronidazol 500 mg 2×1 PO 7 gün (2021 CDC güncellemesi; 2026’da devam).
• Metronidazol allerjisinde tinidazol veya nitroimidazol desensitizasyonu.

6.5 Ureaplasma ve Diğerleri

Yüksek yük veya semptomatik olgularda doksisiklin 7-14 gün; başarısızlıkta makrolid veya florokinolon.

6.6 Viral Üretrit

• HSV: Valasiklovir 500 mg 2×1 PO 5-10 gün veya asiklovir 400 mg 3×1 PO.
• Adenovirüs: Genellikle kendini sınırlar; destek tedavi.

6.7 Non-Enfeksiyöz Üretrit

Kimyasal irritanların (sabun, spermisit) uzaklaştırılması, üretral kateter değişimi, alfa-blokör ve topikal analjezikler.

7. Partner Tedavisi ve Halk Sağlığı

• Son 60 gündeki tüm partnerler test edilmeli ve eş zamanlı tedavi edilmelidir (index vakayla aynı gün).
• Expedited Partner Therapy (EPT): 2026’da genişleyen yasal çerçevede birçok ülkede önerilmektedir.
• Tedavi tamamlanana kadar (tek doz + 7 gün) ve semptomlar geçene kadar cinsel perhiz.
• Zorunlu bildirimi olan hastalıklar (gonore, klamidya) Sağlık Bakanlığı bildirim sistemine bildirilmelidir.

8. Test-of-Cure ve Reinfeksiyon Taraması

• Gonore farengeal/rektal: 7-14. günde kültür veya NAAT.
• M. genitalium: 21-28. günde NAAT.
• Klamidya: Test-of-cure rutin değildir; ancak 3 ay sonra reinfeksiyon taraması önerilir.
• Gebelerde tüm STI tedavilerinden 3-4 hafta sonra test-of-cure önerilir.

9. Komplikasyonlar

• Erkekte: Epididimit, orşit, prostatit, üretra darlığı, infertilite, reaktif artrit (Reiter sendromu), dissemine gonokok enfeksiyonu.
• Kadında: Servisit, endometrit, pelvik inflamatuar hastalık (PID), tuba-ovaryen abse, kronik pelvik ağrı, tubal infertilite, ektopik gebelik, Fitz-Hugh-Curtis sendromu.
• Perinatal: Yenidoğan konjonktiviti, pnömoni, prematür doğum.
• HIV geçiş riskinde 2-5 kat artış.

10. Özel Popülasyonlar

10.1 Gebelik

Klamidya: Azitromisin 1 g tek doz (tercih) veya amoksisilin 500 mg 3×1 7 gün. Doksisiklin ve florokinolon KONTRENDİKE. Gonore: Seftriakson 500 mg IM tek doz. M. genitalium: Azitromisin 1 g + 500 mg × 3 gün (makrolid duyarlıysa).

10.2 HIV Pozitif Hastalar

Aynı rejimler; ancak tedavi başarısızlığı ve reinfeksiyon oranları daha yüksek olduğundan yakın takip önerilir. DoxyPEP (200 mg doksisiklin cinsel temas sonrası 72 saat içinde) 2026 CDC önerisi ile MSM ve trans kadınlarda bakteriyel STI’ları %60-70 azaltmaktadır.

10.3 Adolesanlar

Rıza ve gizlilik konusunda ulusal mevzuata uyum; ebeveyn izni gerektirmeyen genç dostu STI hizmetleri 2026 WHO önceliğidir.

11. 2026 Yenilikler ve Gelişen Alanlar

• Gepotidasin: Yeni oral triazaasenaftilen; XDR gonore ve makrolid dirençli M. genitalium için faz III olumlu; 2026’da bazı ülkelerde onaylandı.
• Zoliflodasin: Novel topoizomeraz inhibitörü; gonore için oral tek doz; 2026 onay süreci ileri aşamada.
• Gonore aşısı: 4CMenB (meningokok B) aşısının çapraz koruma ile gonore riskini ~%30-40 azalttığı; hedefli gonokok aşısı faz III çalışmaları devam etmekte.
• Hızlı POC (point-of-care) NAAT: 30 dakikada N. gonorrhoeae/C. trachomatis sonucu; direnç mutasyonu da içeren yeni nesil platformlar.
• AI destekli epidemiyolojik takip ve partner bildirimi.
• DoxyPEP genişletilmesi: Heteroseksüel kadınlarda etkinlik çalışmaları devam ediyor.

12. Antibiyotik Direnci ile Mücadele

2026 kılavuzları antibiyotik direnç yönetiminde şu ilkeleri vurgular:

• Ampirik değil, direnç güdümlü tedavi (özellikle M. genitalium).
• Yeterli doz ve süre; alt doz kaçınılması.
• Test-of-cure disiplini.
• Partner tedavisinin ihmal edilmemesi.
• Ulusal antimikrobiyal sürveyans sistemlerine katılım.

13. Türkiye’de Erişim ve Sosyal Güvenlik

SGK, seftriakson, doksisiklin, azitromisin, moksifloksasin ve metronidazolü karşılamaktadır. Çoklu PCR panelleri artan sayıda merkezde SUT kapsamında geri ödenmektedir. Halk sağlığı merkezlerinde HIV, sifiliz, hepatit B/C ve HPV taraması ücretsizdir.

14. Sık Yapılan Hatalar

• Direnç mutasyonu bakılmadan M. genitalium tedavisine azitromisin monoterapisi başlamak.
• Partner tedavisini atlamak → hızlı reinfeksiyon.
• Farengeal gonorede test-of-cure yapılmaması.
• Kadında dizüriyi izole İYE zannedip STI’yı gözden kaçırmak.
• Gebede doksisiklin veya florokinolon reçetelemek.
• DoxyPEP’i uygun olmayan gruplarda kullanmak (antimikrobiyal direnç ve mikrobiyom endişeleri).

15. Sonuç

Üretrit, doğru sınıflandırma, çoklu PCR ile hedefli tanı, direnç güdümlü antibiyotik seçimi ve partner tedavisi ile büyük çoğunlukla iyileşen ancak ihmal edildiğinde ciddi ürogenital ve sistemik komplikasyonlara yol açan bir hastalıktır. 2026 CDC, EAU ve IUSTI kılavuzları; seftriakson + doksisiklin bazlı ampirik tedaviyi, M. genitalium için direnç mutasyon panelini, gebelerde alternatif rejimleri, DoxyPEP’i, yeni ajanlar (gepotidasin, zoliflodasin) ve gonore aşısı ufkunu kapsayan bütüncül bir yaklaşım önermektedir. Cinsel sağlık okuryazarlığı, güvenli cinsel davranış ve düzenli tarama üretrit ile bağlantılı halk sağlığı yükünü azaltmanın temel araçlarıdır.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel tanı ve tedavi için mutlaka üroloji uzmanına başvurunuz.